TİCARİ HAYATIMIZDA Kİ ÇEKLER HAKINDAKİ SON DEĞİŞİKLİKLER VE BEKLENEN YENİLİKLER

Bilindiği üzere dünyada meydana gelen küresel kriz ülkemizdeki ticari hayatımızı etkilemiş ve görünüşte bir kağıt parçası ama ticari hayatımızın vazgeçilmezi çekler ekonomik sıkıntılar nedeniyle zamanında ödenmemesi ticari hayatımızda mağduriyetlerin artmasına neden olmuştur.

Bunu gören hükümetimiz yaşanmak olan bu mağduriyetlerin ülke ekonomisine olumsuz etkisini azaltmak amacıyla 5838 sayılı yasa ile çekler hakkında bazı değişiklikler yapmıştır. Bununlada kalmamış yeni çek yasası ile ilgili değişiklikleri meclise sunmuştur. Şimdi neler değişti ve hükümet tarafından meclise gönderilen değişiklikler nelerdir ve uygulamada nasıl sonuçlar doğuracak makalemizde bunları açıklamaya çalışacağız.

*ÖDEMEDEN MEN ETME (ÖDEME YASAĞI) :5838 sayılı yasa ile kanunun 32.maddesinde yer alan “Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir”  hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Öncesinde hepimizin bildiği gibi muhatap banka keşidecinin ödemeden men talimatına uymak zorundaydı. Hatta bazı işbilmez banka memurları sözde müşterilerine yaranmak adına vakit kazanmaları yada çeklerinin yazılmaması için böyle bir akılda veriyorlardı. Ama gerçekten kişinin rızası dışındaki bu nasıl olur hırsızlık,gasp vs nedenlerle elden çıkan çekler için diyecek sözümüz yok. Ödeme yasağı kötü niyetli olanlar için iyi niyetli olan alacaklıların hakkını savunmak adına OLUMLU ancak gerçekten rızası olmadan elinde çek çıkan kişiler için eskiden muhatap bankaya bir talimat yeterli iken şimdi uzun bir süre hukuk savaşı vermek durumunda kalacaklarki buda OLUMSUZ  yanı diye düşünüyorum.

*31.12.2009 TARİHİNE KADAR ÇEKLER ÜZERİNDE YAZILI KEŞİDE TARİHİNDEN ÖNCE ÇEKİN ÖDENMEK İÇİN BANKAYA İBRAZI GEÇERSİZDİR.

Hepimiz ticari teamüller ve gelenekler olarak biliyoruz ki çekte vade yoktur ve görüldüğünde ödenir. Ticari hayatımızda her gün duyduğumuz bu kelimeler aslında TTK ‘nın 707 maddesi nde yer almaktadır. Yine 5838 sayılı kanunla bir geçici madde eklendi ve “31.12.2009 tarihine kadar üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek üzere muhatap bankaya ibrazı geçersizdir” Burda dikkat edilirse 31.12.2009 denmiş yani uygulamanın geçici bir süre olacağı ekonomik kriz döneminde piyasalarda bu tip kargaşaların olmasını engellemek amacıyla OLUMLU  bir yaklaşım olarak görünmekte olsada çek bir senet haline gelmiş olması ticari hayatta bir para gibi likitidesi nin ortadan kalkmasıda OLUMSUZ tarafı diye düşünüyorum ama göründüğü gibi geçici bir süre olduğundan çok da büyük bir sorun olacağı kanısında değilim.

*ÇEKTE HAPİS KALKACAKMI?

Yeni çek kanuna göre karşılıksız çek kullananlara hapis değil para cezası verilecek.  Çek borcunu faiziyle ödeyene dava açılamayacak mahkum edilenler ise serbest kalabilecek. Hükümetin Meclis’e sevk ettiği çek yasası ile kısa başlıklar şöyle;

*Hapis Cezasına Sınırlama: Karşılıksız çek kesenler faiziyle borcunu öderse dava açılmayacak mahkumiyet hükmü verilmiş ise de ortadan kalkacak. Ama çek kullanma yasağı uygulanacak ve bu kurala uyulmazsa 3 yıla kadar hapis cezası ile yargılanacak.

*Para Cezası: Karşılıksız çek verene 150 bin lira para cezası kesilecek çekin miktarı 150 bin lira dan fazla ise verilen ceza çek bedeli kadar olacak.

*Bankalara Ceza: Bankalar ödemedikleri çek karşılığı için hergün binde 3 faiz ödeyecekler ve çek karşılıksız çıkarsa banka alacaklıya  her çek yaprağı için 474 lira ödeyecek.

*Deşifre Edilecek : Karşılıksız çek verenlerde kara listeye alınacak ve internette Merkez Bankası tarafından teşhir edilecek.

Kısaca 5838 sayılı kanunla yapılan değişiklikleri ve şu an mecliste görüşülen ve kısa zamanda yasallaşacağınızı beklediğimiz değişikleri ticari hayattaki işletme sahiplerine ve çek kullanan herkese anlatmaya çalıştım. Hep duymuşuzdur çevremizde karşılıksız çek yüzünden mahkum olan bir çok vatandaşımız belki bu yüzden ticari hayatını bitirmiş işyeri kapanmış ve bir çok aile buhranları yaşanmış onun yerine bu insanların dışarıda olup borcunu ödeme adına mücadele vermek isteyen gerçekten düzgün işletme sahipleri adınada OLUMLU olacağını düşünmekteyiz.

Ticari hayatımızda çek yazarken aman dikkat diyor çeklerimizi çok iyi muhafaza ederek rızamız dışında elimizden çıkmasını engellemeye gayret etmenizi ticari alışverişler hariç çekleriniz kullanmamanızı tavsiye ediyor Ticari hayatınızda başarılar ve bol kazançlar diliyoruz.

Saygılarımızla

Kazım Güzeller

Mali Müşavirwww.guzellermusavirlik.com