Çekler artık tarihinden önce bozdurulamayacak
 

Ticari hayatta küresel krizin etkilerini azaltmak amacıyla 28 Şubat'tan geçerli olmak üzere 31 Aralık tarihine kadar üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibrazı geçersiz sayılıyor.

SORU: Türk Ticaret Kanunu'nun 707. maddesine göre "Çek, görüldüğünde ödenir." Buna aykırı herhangi bir kayıt yazılmamış hükmündedir. Şimdi Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Kanunda eklenen geçici 2. maddeye göre 31.12.2009 tarihine kadar, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibrazı geçersizdir.
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanunla yapılan bu ekleme ile Türk Ticaret Kanunu'nun 707. maddesi bir yıllığına askıya alınmış olmuyor mu?

YANIT: Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 5838 sayılı Yasa'nın genel gerekçesinde ifade edildiği üzere söz konusu yasa dünyada yaşanmakta olan küresel krizin ülkemiz ekonomisi üzerindeki olumsuz etkisini azaltabilmek için hazırlanmış ve yürürlüğe konulmuştur.
Bu bağlamda dolaşımda bulunan ileri tarihli keşide edilmiş olan çeklerin üzerinde yazılı bulunan vadelerinden önce tahsilini durdurabilmek için "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Yasaya geçici 2. madde eklenmiş bulunmaktadır. Bu madde ile; belirli bir süreyle çekin üzerinde yazılı keşide tarihinden önce ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersiz kabul edilerek ekonomik sıkıntılara çeklerin zamanında ödenmemesi sonucunda ticari hayatta karşılaşılan sorunlara ve mağduriyetlere çözüm üretilmesi amaçlanmıştır.
Buna göre 28 Şubat 2009 tarihinden geçerli olmak üzere 31.12.2009 tarihine kadar, üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.
Bu hüküm gereği olarak çek üzerinde yazılı olan ibraz tarihinden önce bundan böyle çeklerin bankaya ibraz edilmesi halinde, söz konusu çek bedeli talep sahibine keşide tarihine kadar ödenmeyecektir. Dolayısıyla böyle bir durumda Türk Ticaret Yasası'nın 707. maddesi hükmü, yapılan yeni düzenleme gereği 31.12.2009 tarihine de dahil olmak üzere uygulanmayacaktır.
Bu madde ile birlikte ülkemizde bir süredir şikayet konusu olan vadeli çeklerin vadesinden önce tahsili de engellenmiş bulunmaktadır.

FAİZ GELİRİ İÇİN ÖDENECEK VERGİ MİKTARI
SORU: 2008 yılında sahibi bulunduğum devlet tahvilleri karşılığı 120.000 TL faiz geliri elde ettim. Söz konusu tahvillerin ihraç tarihi 2005 yılı içindedir. Ayrıca ikametgah olarak kiralamış bulunduğum dairemden de 48.000 TL kira geliri elde etmiş bulunuyorum.
Benim tahvil faizlerimden ne kadar vergiye tabi değildir, ayrıca ödeyeceğim verginin miktarını şimdiden öğrenebilir miyim?

YANIT: Yasal düzenleme gereği 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve hazine bonosu ile bu tarihten önce iktisap edilmiş menkul kıymetlerden elde edilen faiz gelirleri 2009 yılı mart ayında beyan edilirken öncelikle enflasyondan arındırılacaktır. Enflasyondan arındırma rakamı Gelir Vergisi Yasası'nın yürürlükten kaldırılmış bulunan 76. maddesi uyarınca belirlenmekte olup, bu oran her yıl Maliye Bakanlığı tarafından açıklanmaktadır. 2008 yılında elde edilen bu tür gelirler için indirim oranı 64.9 olarak belirlenmiş olup, 270 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğ ile açıklanmıştır.
Bu bilgiler ışığında 2008 yılında elde etmiş bulunduğunuz devlet tahvili faizinin yüzde 64,9'u enflasyon payı olarak hesaplanacak olup bu miktar (120.000 x 0.649 =) 77.880 TL'dir. Bu miktarın elde etmiş bulunduğunuz 120.000 TL faiz gelirinden indirilmesi ile sizin beyana tabi faiz geliriniz (120.000 77.880 =) 42.120 TL olarak hesaplanmaktadır. Bu miktarın 19.800 TL'yi aşması nedeniyle beyan etmeniz gerekecektir.
Diğer yandan 2008 yılında elde etmiş bulunduğunuz konut kira geliriniz için götürü gider esasını kabul etmeniz nedeniyle bu miktarın yüzde 25'i olan (48.000 x 0.25 =) 12.000 TL olup bu miktarı brüt kira gelirinizden düşmeniz gerekmektedir. Buna göre beyana tabi gayrimenkul sermaye iradınız (48.000- 12.000= ) 36.000 TL'dir.
Bu hesaplamalara göre 2008 yılında beyana tabi geliriniz toplamı (42.120 + 36.000 =) 78.120 TL'dir.
2008 yılı için geçerli olan gelir vergisi oranlarına göre sizin ödeyeceğiniz gelir vergisi miktarı 21.990 TL'dir. Bu hesaplama uyarınca söz konusu verginin yarısını (21.990/ 2 =) 10.995 TL'sini mart ayı sonuna kadar, diğer yarısı olan 10.995 TL'yi de temmuz ayı sonuna kadar ödememiz gerekmektedir.
Gelir Vergisi Beyannamesi ise 25 Mart Çarşamba günü mesai saati bitimine kadar ilgili vergi dairesine verilecektir.
 

Veysi Seviğ - Bumin Doğrusöz

Referans/11.03.2009