Birden fazla yerden ücret alanın vergisi
 

Tek işverenden alınan ve kesinti yoluyla vergilendirilen ücretler beyan edilmez. Kesinti yoluyla vergilendirilmeyen ücretler tek işverenden elde edilmiş olsa dahi beyan edilir. Birden fazla işverenden ücret alanların en yüksek ücreti aldıkları işveren dışındaki işverenlerden aldıkları ücretlerin toplamı 19.800 lirayı aşmıyorsa bu ücretler için beyanname verilmez, beyanname verilse de ücretler beyannameye dahil edilmez. Aşanlar beyanname verecekler ve ilk işverenden alınan da dahil bütün ücretlerini beyan edecekler. Önemli olan işverenin kim olduğudur. Ücretin adı önemli değildir. Aynı şirketten değişik adlar altında, örneğin, normal ücret yanında huzur hakkı da alınması durumunda birden fazla işverenden ücret alınmış olmaz. Birden fazla işverenden ücret alınmış olması için işverenin değişmiş olması gerekir.

DİĞERLERİYLE AYNI
Şirketin birinde sürekli olarak çalışan kişi, başka bir şirketin yönetim ya da denetiminde olur ve buradan huzur hakkı alırsa, birden fazla işverenden ücret alıyor demektir. İş değiştirdikten sonra aynı işe geri dönülürse, işveren daha önce ödediği ücretleri de dikkate alarak artan oranlı vergilemeye göre vergi keser. Bu nedenle de bu işveren tek işveren olarak değerlendirilir. Birden fazla işverenden yüksek ücret alanların konuyu araştırarak durumlarını öğrenmeleri ve ona göre davranmalarında yarar var. Ücretlere uygulanan vergi tarifesi artık diğer gelirlere uygulananla aynı.

Kâr payları nasıl hesaplanır?

Tam mükellef kurumlardan elde edilen hisse senedi ve iştirak hissesi kâr paylarının yarısı, gelir vergisinden istisna. Yani kâr payının yarısı vergiye tabi. Beyana tabi başka gelir yoksa ve kâr payı 19.800 lirayı aşmıyorsa beyanname verilmez. Vergiye tabi gelir kâr payının yarısı olduğuna göre, 39.600 lirayı aşmayan kâr payları, başka beyana tabi gelir yoksa beyan edilmez. Şirketler kâr payı dağıtırken yüzde 15 vergi keser. Bu vergi de kâr payına dahildir. Ödenecek vergi hesaplanırken de mahsup edilir. Bu nedenle kâr payı alınan şirketten alınan kâr payına ve üzerinden kesilen vergiyi gösteren bir yazı alınmalıdır. Kâr payının yarısının beyan edilir ama beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kâr dağıtılırken kesilen verginin tamamı mahsup edilir. Mahsup sonrası kalan tutar olursa vergi dairesinden iadesi istenir. Örneğin; 42.500 lira kâr payı tahsil edilmiş ise, brüt kâr payı 50.000, kesilen vergi de 7.500 liradır.

VERGİ DE İADE DE YOK

Beyan edilecek kâr payı 25.000, mahsup edilecek vergi 7.500 liradır. 25.000 TL üzerinden hesaplanacak vergi 4.974 TL olur. Kalan 2.526 lira verginin de iadesi istenir. Brüt 214.080 TL kâr payı alan başa başta kalıyor. Bunun neti ise 181.968 TL. 2008 yılı içinde net olarak 181.968 TL kâr payı alan vergi de ödemiyor, iade de almıyor.
 

Mevduata beyan yok

İster TL, ister döviz cinsinden olsun banka mevduat faizleri ile repo gelirleri, tutarı ne olursa olsun beyan edilmez. Diğer menkul kıymetlerde ise vergi beyanı şöyle:

* Offshore hesapların faizleri: Tutarı 960 lirayı aşarsa beyan edilecek, aşmazsa beyan edilmeyecek.

* Yurt dışındaki bankalardan elde edilen mevduat faizleri: Faiz tutarı 960 lirayı aşıyorsa beyan edilir. Yurt dışında vergi ödenmişse, ödenen vergi belgelenmek koşulu ile ödenecek vergiden düşülür.

* Yatırım fonu: Menkul kıymet yatırım fonlarının gelirleri, vergiye tabi değil. Bunun dışındaki fonların gelirleri 19 bin lirayı aşarsa beyana tabidir.

* TL cinsinden alacak faizleri: Vergi kesintisine tabi tutulmamış her türlü alacak faizleri 960 lirayı aşarsa beyan edilir. Faiz gelirinde vade uzatımlarında faiz elde edilmiş sayılır.

* Döviz cinsinden alacak faizleri: Elde edildikleri günün kuruyla 960 lirayı aşanlar beyan edilecek.

* Süreklilik arz eden alacak faizleri: Borç verme işlemi süreklilik arz ederse ticari faaliyet olur ve faizler ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir.

* Faizsiz bankacılıktan elde edilen gelirler: Mevduat faizi niteliğinde kabul edilmiştir.Beyan edilmezler.

* Tahvil ve bono faizleri: 1.1.2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirlerinin yüzde 35.10'u vergiye tabidir. Bu tutar 19.800 lirayı geçmiyorsa beyanname verilmez. Geçiyorsa beyanname verilir. Yani elde edilen faiz 54.410,26 TL'yi geçiyorsa beyanname verilir ve gelirin yüzde 35.10'u beyan edilir. 1.1.2006 tarihinden sonra ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu gelirlerinden % 10 vergi kesintisi yapılıyor ve beyana tabi değil.

* Devlet tahvili alım satım kazancı: 26 Temmuz 2001 ile 31 Aralık 2005 tarihleri arasında ihraç edilen devlet tahvillerinden, 2008'de elde edilen alım-satım kazancının vergilendirilmesinde devlet tahvilinin elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere, iktisap (edinme) bedeli ÜFE artışı oranında artırılarak kazanç belirlenir. Elden çıkarma bedeli ile endekslenmiş edinme bedeli arasındaki fark, kazanç sayılır.

Kazım Yılmaz

Takvim/07.03.2009